Consumenten ondersteunen bij de groene transitie: wat de ECGT-richtlijn betekent voor Belgische ondernemingen en consumenten

De ECGT-richtlijn, die op 28 februari 2024 is aangenomen, versterkt de bestaande EU-regels inzake consumentenbescherming om misleidende duurzaamheidsclaims tegen te gaan en ervoor te zorgen dat de aan consumenten verstrekte informatie nauwkeurig, transparant en verifieerbaar is. De richtlijn moest uiterlijk op 27 maart 2026 in Belgisch recht zijn omgezet, met toepassing vanaf 27 september 2026.

In april 2026 had België de vereiste omzettingswetgeving nog niet aangenomen. Een wetsvoorstel (Parl. Doc. 56K0224), ingediend in 2024, is nog in behandeling.

1. Een versterkt kader voor consumentenbescherming

De ECGT-richtlijn voert geen afzonderlijk regelgevingskader voor duurzaamheid in, maar verduidelijkt hoe bestaande regels inzake consumentenbescherming van toepassing zijn op duurzaamheidsclaims. Het doel is te verzekeren dat dergelijke claims niet langer als vage marketingconcepten worden gebruikt, maar aan afdwingbare wettelijke normen kunnen worden getoetst.

2. Toepassingsgebied

De richtlijn is van toepassing in een business-to-consumer-context (B2C) en heeft geen betrekking op zuiver consumer-to-consumer-relaties (C2C). Zij beschermt consumenten, dat wil zeggen natuurlijke personen die buiten hun bedrijfs- of beroepsactiviteit handelen, tegen misleidende handelspraktijken.

Het materiële toepassingsgebied is breed en omvat zowel milieu- als sociale kenmerken van goederen en diensten.

De richtlijn heeft betrekking op:

• algemene milieuclaims zoals “groen”, “milieuvriendelijk” of “duurzaam”;
• claims inzake ethische toeleveringsketens en maatschappelijk verantwoorde productie ;
• claims over toekomstige milieuprestaties, waaronder klimaatneutraliteit of nuldoelstellingen;
• duurzaamheidslabels en certificeringssystemen;
• informatie over duurzaamheid, herstelbaarheid en levensduur van producten.

3. Onderbouwing van duurzaamheidsclaims

De ECGT-richtlijn stelt strengere eisen aan de formulering en onderbouwing van duurzaamheidsclaims.

In de praktijk betekent dit dat uitspraken als „klimaatneutraal“, „CO₂-gecompenseerd“ of „ethisch geproduceerd“ voldoende specifiek en onderbouwd moeten zijn. Claims mogen niet louter verwijzen naar naleving van wettelijke voorschriften, noch gebaseerd zijn op vage of niet-geverifieerde beweringen.

Belangrijk is dat de bewijslast bij de onderneming ligt. Bedrijven moeten, op basis van passende documentatie zoals rapporten, studies, levenscyclusanalyses of certificeringen, kunnen aantonen dat hun claims overeenstemmen met de werkelijkheid.

De richtlijn viseert ook praktijken met betrekking tot productduurzaamheid en levensduur van producten, waaronder:

• het voorstellen van wettelijk vereiste kenmerken als uitzonderlijke duurzaamheidsvoordelen;
• misleidende claims over de levensduur van producten;
• het nalaten consumenten te wijzen op beperkingen met betrekking tot de herstelbaarheid;
• misleidende informatie over software-updates die de prestaties negatief beïnvloeden;
• praktijken die verband houden met voortijdige slijtage.

4. Wanneer zal de ECGT-richtlijn van toepassing zijn?

In april 2026 is in België nog geen omzettingswetgeving aangenomen en blijft het wetsvoorstel hangende.

Bij gebreke aan omzetting blijven de bestaande Belgische regels inzake oneerlijke handelspraktijken van toepassing. Rechtbanken en bevoegde autoriteiten zullen deze regels echter, voor zover mogelijk, in overeenstemming met de richtlijn interpreteren. Volledige rechtszekerheid ontstaat pas zodra de omzettingswetgeving in werking treedt.

5. Impact voor ondernemingen en consumenten

De richtlijn is van toepassing op alle ondernemingen die duurzaamheidsclaims communiceren aan consumenten, ongeacht hun omvang of sector. Dergelijke claims in reclame, op verpakkingen of via digitale kanalen kunnen onder het toepassingsgebied vallen.

Voor ondernemingen vereist dit een meer gestructureerde en op bewijs gebaseerde aanpak van duurzaamheidscommunicatie. In het bijzonder moeten zij:

• marketingmateriaal herzien op vage of algemene claims;
• klimaatgerelateerde claims en compensatiemechanismen onderbouwen;
• ervoor zorgen dat ethische en sociale claims worden ondersteund door aantoonbare gegevens;
• productduurzaamheid, herstelbaarheid en softwarepraktijken evalueren;
• interne validatieprocessen invoeren vóór publicatie van claims.

Voor consumenten beoogt de richtlijn het vertrouwen en transparantie te verbeteren. Zij ondersteunt beter geïnformeerde aankoopbeslissingen door te waarborgen dat claims betrouwbaar, vergelijkbaar en gebaseerd zijn op reële praktijken.

6. Vooruitblik

De daadwerkelijke impact voor ondernemingen en consumenten zal afhangen van hoe de ECGT-richtlijn in België wordt omgezet en gehandhaafd, evenals van de wisselwerking met andere EU-initiatieven, zoals de voorgestelde Green Claims-richtlijn.

Ondernemingen doen er goed aan hun duurzaamheidscommunicatie reeds te herzien en ervoor te zorgen dat alle claims duidelijk, accuraat en voldoende onderbouwd zijn. Het versterken van interne controles en het afstemmen van communicatie op betrouwbare gegevens zijn essentieel om juridische risico’s te beperken en het vertrouwen van consumenten te behouden.

Bij Andersen in Belgium staan wij klaar om cliënten hierin te ondersteunen en hen te helpen hun duurzaamheidscommunicatie af te stemmen op de geldende regelgeving en betrouwbare data.